Түркістан облысы соңғы жылдары индустриялық-инновациялық даму мен агроөнеркәсіптік кешенді жаңғырту бағытында жаңа сапалық кезеңге өтті. Бұрын негізінен шикізаттық сипатта дамыған өңір экономикасы бүгінде терең өңдеуге, қосылған құны жоғары өнім шығаруға және экспортқа бағдарланған өндірістерге бет бұрып отыр. Осы үрдістің нақты көріністерінің бірі – Шардара ауданы аумағында бой көтеріп жатқан Казкрахмал крахмал-сірне зауыты. Бұл жоба аграрлық әлеует пен индустриялық өндірісті ұштастыратын, өңір экономикасына жаңа серпін беретін маңызды бастамалардың бірі саналады.
Қазіргі таңда кәсіпорынның алғашқы инфрақұрылымдық нысандары іске қосылып, шикізатты қабылдау, кептіру және сақтау жүйелері жұмыс істей бастады. Бұл – жобаның алғашқы кезеңінің сәтті жүзеге асқанын көрсетеді. Ал келесі кезеңде өндірістік желілер толық іске қосылып, жүгеріні терең өңдеу технологиялары енгізілуде. Мұнда қалдықсыз өндіріс қағидаты басты назарға алынған. Яғни, шикізат толық игеріліп, одан бірнеше бағыттағы дайын өнім алынады. Зауыт толық қуатына шыққанда крахмал мен сірне ғана емес, тағамдық глюкоза, мальтоза сиропы, жүгері майы, глютен, кебек және мал азығына арналған түйіршіктелген құрамажем секілді ондаған өнім түрі шығарылмақ. Мұндай әртараптандырылған өндіріс құрылымы кәсіпорынның тұрақтылығын арттырып, нарықтағы тәуекелдерді төмендетеді.
Жоба аясында қолданылатын негізгі шикізат – генетикалық түрлендірілмеген жүгері. Бұл өз кезегінде өнімнің сапасын арттырып қана қоймай, халықаралық нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін күшейтеді. Әлемдік тәжірибеде жүгеріні терең өңдеу – ауыл шаруашылығы өнімдерін тиімді пайдаланудың ең озық тәсілдерінің бірі саналады. Өйткені бір ғана шикізаттан бірнеше түрлі өнім алу арқылы қосылған құн бірнеше есеге өседі.
Жоспар бойынша кәсіпорын жылына 150 мың тоннаға дейін жүгері өңдеп, жиырмадан астам өнім шығарады. Болашақта өндірістік қуаттылықты 300 мың тоннаға дейін арттыру көзделіп отыр. Бұл көрсеткіштер «Казкрахмал» жобасын тек Қазақстанда ғана емес, бүкіл Орталық Азиядағы ірі өндірістердің қатарына шығаруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар кәсіпорын өнімдерін ішкі нарықпен қатар, Азия және Еуропа елдеріне экспорттау жоспарланған. Осылайша өңірдің сыртқы сауда айналымы кеңейіп, аграрлық өнім экспорты жаңа деңгейге көтеріледі.
Жалпы инвестиция көлемі ондаған миллиард теңгені құрайтын бұл жоба өңірдің инвестициялық тартымдылығының артып келе жатқанын айқын көрсетеді. Соңғы жылдары Түркістан облысы республика бойынша инвестиция тарту көрсеткіштері жағынан алдыңғы қатардан көрініп келеді. Мұнда индустриалды аймақтар мен арнайы экономикалық аймақтардың инфрақұрылымы дамып, инвесторларға қолайлы жағдай жасалған. Инженерлік желілердің дайын болуы, салықтық және әкімшілік жеңілдіктердің берілуі жаңа өндірістердің ашылуына жол ашуда.
Өңірде тек агроөнеркәсіптік бағыттағы жобалар ғана емес, сонымен қатар жеңіл өнеркәсіп, құрылыс материалдары өндірісі, логистика және қайта өңдеу салаларында да ірі кәсіпорындар іске қосылып жатыр. Мәселен, Түркістан қаласы маңындағы арнайы экономикалық аймақта тоқыма фабрикалары, заманауи өндірістік кешендер, құрылыс индустриясына қажетті өнім шығаратын зауыттар жұмысын бастады. Бұл жобалар өңір экономикасын әртараптандыруға және жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік беріп отыр.
Агроөнеркәсіп саласында да ауқымды өзгерістер байқалады. Соңғы жылдары интенсивті бау-бақша алқаптары ұлғайып, су үнемдеу технологиялары кеңінен енгізілуде. Мал шаруашылығы мен азық-түлік өндірісін дамыту бағытында жаңа кешендер іске қосылуда. Осындай жүйелі жұмыстардың нәтижесінде ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу деңгейі біртіндеп артып келеді. «Казкрахмал» зауыты осы үрдістің маңызды буынына айналып отыр.
Жобаны іске асыру барысында шикізат базасын қалыптастыру мәселесіне де ерекше назар аударылған. Осы мақсатта Шардара ауданымен қатар Жетісай ауданы және Мақтаарал ауданы аумақтарында жүгері егіс алқаптарын кеңейту жұмыстары жүргізілуде. Бұл аграрлық секторды әртараптандыруға, фермерлердің табысын арттыруға және өңдеу өнеркәсібін тұрақты шикізатпен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Зауытта енгізіліп жатқан технологиялар әлемдік стандарттарға толық сәйкес келеді. Өндіріс процесінің басым бөлігі автоматтандырылған, бұл өнім сапасын тұрақты бақылауға және өндірістік шығындарды азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар халықаралық деңгейдегі мамандардың тәжірибесі енгізіліп, басқару жүйесі де заманауи талаптарға сай қалыптастырылған. Мұның барлығы кәсіпорынның ұзақ мерзімді бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етеді.
Экологиялық қауіпсіздік мәселесі де назардан тыс қалған жоқ. Өндіріс барысында қоршаған ортаға түсетін жүктемені азайтуға бағытталған технологиялар қолданылуда. Қалдықсыз өңдеу қағидаты сақталып, энергия мен су ресурстарын үнемдеу шаралары енгізілген. Бұл – қазіргі заманғы өндірістерге қойылатын негізгі талаптардың бірі.
Жалпы алғанда, мұндай ірі жобалардың жүзеге асуы Түркістан облысы экономикасының құрылымын түбегейлі өзгертіп келеді. Шикізаттық бағыттан өңдеуші өнеркәсіпке көшу, жаңа технологияларды енгізу, экспорттық әлеуетті арттыру – мұның барлығы өңірдің индустриялық-инновациялық дамуының негізгі белгілері. «Казкрахмал» зауыты осы үдерістің нақты көрінісі ретінде ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпті біріктіретін жаңа экономикалық модельдің қалыптасуына жол ашып отыр.
Осындай бастамалардың арқасында өңірде жаңа жұмыс орындары ашылып, халықтың табысы артып, әлеуметтік-экономикалық тұрақтылық нығаюда. Инвестициялық белсенділік пен өндірістік жобалардың көбеюі Түркістан облысын еліміздің ең серпінді дамып келе жатқан аймақтарының біріне айналдырып отыр. Ал алдағы жылдары жүзеге асырылатын жаңа жобалар бұл үрдісті одан әрі жалғастырып, өңірдің индустриялық әлеуетін бұрынғыдан да күшейте түспек.