Қазығұрт ауданындағы «Қарқын-2030» серіктестігінің 4,3 млрд теңгелік жобасы ет өндірісін ұлғайтуға, ауыл шаруашылығын индустрияландыруға және отандық өнімнің үлесін арттыруға бағытталған.
Түркістан облысында ауыл шаруашылығын дәстүрлі өнім өндіру шеңберінен шығарып, заманауи технологияларға негізделген агроөнеркәсіптік өндіріске айналдыруға басымдық беріліп отыр. Бұл бағытта мал басын көбейтумен қатар, бордақылау үдерісін жүйелеу, жем-шөппен қамтамасыз ету, ветеринариялық талаптарды сақтау және өндіріс көлемін арттыруға мүмкіндік беретін инфрақұрылым қалыптастыру маңызды. Қазығұрт ауданында салынып жатқан 5 мың басқа арналған заманауи мал бордақылау кешені осы міндеттерді жүзеге асыруға бағытталған инвестициялық жобалардың бірі.
Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров ауданға жұмыс сапары барысында Қақпақ ауылдық округінде болып, «Қарқын-2030» ЖШС жүзеге асырып жатқан жобаның құрылыс барысымен танысты. Құны 4,3 млрд теңгені құрайтын кешен америкалық технология негізінде салынуда. Жоба толық іске қосылғанда бір мезгілде 5 мың бас ірі қараны бордақылауға мүмкіндік туады. Қазіргі уақытта нысанның негізгі құрылысы аяқталуға жақын.
– Түркістан облысында ауыл шаруашылығы саласын дамытуға және инвестиция тартуға басымдық беріп отырмыз. Әсіресе, мал шаруашылығында заманауи технологияларды енгізіп, өндіріс көлемін арттыру маңызды. Бұл жоба ауданның экономикалық дамуына серпін беріп, тұрақты жұмыс орындарын ашуға және өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға мүмкіндік береді. Алдағы уақытта да осындай бастамаларды қолдап, ауыл шаруашылығының әлеуетін тиімді пайдалануға күш саламыз, – деді облыс әкімі Нұралхан Көшеров.
Жоба 16 гектар аумақты қамтиды. Құрылысы 2025 жылы басталған кешенде өндірістік үдерістерді автоматтандыру, малды күтіп-бағу, жем-шөп дайындау және қалдықтарды басқару жүйелері қарастырылған. Нысан ветеринариялық, санитариялық және технологиялық талаптарға сәйкес жабдықталады. Жобада барлығы бес нысан салу көзделсе, бүгінде соның төртеуінің құрылысы толық аяқталған. Кешенді биыл толық қуатына шығару жоспарланған.
Өндірістік алаңда атқарылған жұмыстардың нәтижесі де бар. Қазіргі уақытта кешенге 3 700 бас ірі қара қабылданып, оның 2 500 басы бордақыланған. Жоба толық іске қосылғанда 30 адам тұрақты жұмыспен қамтылады. Бұл – ауылдық жерде жаңа жұмыс орындарын құрумен қатар, мал шаруашылығын ұйымдастырудың технологиялық тәсілдерін дамытуға мүмкіндік беретін өндірістік жоба.
Мал бордақылау кешенінің тиімділігі тек бір мезгілде қанша бас мал ұстауға болатынымен өлшенбейді. Мұндай өндірісте жем-шөптің құрамы мен сапасы, азықтандыру тәртібі, малдың денсаулығын бақылау, ветеринариялық қауіпсіздік және өндірістік шығындарды басқару өзара байланысты. Осы үдерістерді жүйелі ұйымдастыру малдың салмақ қосу көрсеткіштерін бақылауға, ресурстарды жоспарлы пайдалануға және өндіріс тұрақтылығын қамтамасыз етуге жағдай жасайды.
Америкалық технология негізінде ұйымдастырылатын кешеннің ерекшелігі де – малды күтіп-бағу мен бордақылауды біртұтас өндірістік жүйе ретінде қарастыруында. Жем-шөп дайындау мен малды азықтандыруға арналған үдерістердің алдын ала жоспарлануы, қалдықтарды басқару жүйесінің қарастырылуы және санитариялық талаптардың сақталуы өндіріс сапасына тікелей әсер етеді. Сондықтан нысанды толық іске қосу кезінде құрылыс жұмыстарының аяқталуымен бірге, барлық технологиялық жүйелердің талапқа сай жұмыс істеуі де маңызды.
Кешеннің тұрақты жұмыс істеуі үшін жем-шөп базасының жеткілікті болуы айрықша рөл атқарады. Мал бордақылау өндірісінің өзіндік құнына азық шығыны елеулі әсер ететіндіктен, жем-шөпті уақытылы дайындау, сапасын бақылау және жеткізу тізбегін дұрыс ұйымдастыру қажет. Осы тұрғыдан алғанда, мал шаруашылығы мен өсімдік шаруашылығының байланысын күшейту, жергілікті шаруашылықтармен тұрақты әріптестік орнату өндірістің ұзақ мерзімді тиімділігіне ықпал етеді.
Қазығұрттағы жобаның өңір үшін маңызы да осында. Ауыл шаруашылығындағы инвестицияның нәтижесі тек мал басының өсуімен шектелмей, өндірістік үдерістердің тұрақтылығынан, жұмыс орындарының ашылуынан және нарыққа жеткізілетін өнім көлемінің артуынан көрінуі керек. Егер бордақылау кешені тұрақты жұмыс істеп, қажетті шикізат пен жем-шөпті жоспарлы түрде қамтамасыз ете алса, ол ауданның мал шаруашылығы саласындағы өндірістік мүмкіндіктерін кеңейтуге негіз болады.
Бұл жоба Түркістан облысында жүргізіліп жатқан жаңа өнеркәсіптік саясаттың агроөнеркәсіптік кешенге қатысты бағытымен де сабақтас. Өңірде өндірісті жаңғырту, отандық өнімнің көлемін ұлғайту және қосылған құны жоғары тауар өндіруге жағдай жасау міндеттері алға қойылған. Өнеркәсіптік саясаттың мақсаты тек ірі кәсіпорындар санын көбейту емес, сонымен бірге жергілікті ресурстарды өңдеп, ішкі нарықтың қажеттілігін отандық өндіріс есебінен қамтамасыз ету мүмкіндігін кеңейту.
Еліміздің берік өнеркәсіптік қалқанын қалыптастыру міндеті де өндірістің әртүрлі салаларын дамытуға, импортқа тәуелділікті азайтуға және ішкі өндірістік байланыстарды нығайтуға негізделеді. Бұл ретте агроөнеркәсіптік кешеннің өзіндік орны бар. Азық-түлік өндіру, мал шаруашылығын технологиялық жаңғырту және ауыл шаруашылығы шикізатын тиімді пайдалану елдің азық-түлік қауіпсіздігіне тікелей ықпал етеді. Ал тұрақты өндіріс пен өңдеу инфрақұрылымы қалыптасқан жағдайда отандық өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік туады.
Түркістан облысында 2026–2029 жылдары жүзеге асырылатын 122 инвестициялық жобадан тұратын жалпы құны 2,8 трлн теңгелік қоржын қалыптастырылған. Бұл жобалар арқылы 17 820 жаңа жұмыс орнын ашу жоспарланып отыр. Сонымен қатар өңірде өңдеу өнеркәсібін дамытуға арналған жеке жобалар іске асырылуда. Мәселен, 2026 жылы осы салада жалпы құны 34,7 млрд теңгені құрайтын 11 инвестициялық жобаны жүзеге асыру көзделген. Олардың нәтижесінде 703 жұмыс орны ашылуы тиіс.
Өңдеу саласын жедел дамыту мен өндірісті оқшаулау үлесін арттыруда ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеудің маңызы ерекше. Мал бордақылау кешені мен ет өңдеу кәсіпорнының қызметі бір-бірімен үйлескен жағдайда шикізаттың қозғалысын жоспарлау, өнім сапасын бақылау және жеткізу мерзімдерін тұрақтандыру жеңілдейді. Ал сою, етті өңдеу, сақтау және дайын өнім шығару бағыттары өндірістік тізбекке қосылған кезде қосылған құнның едәуір бөлігін ел ішінде қалыптастыруға жол ашылады.
Жаңа кәсіпорындардың жергілікті экономикаға беретін пайдасы олардың өндірістік қуатымен қатар, айналасындағы шаруашылықтармен байланысына да тәуелді. Жем-шөп өндірушілер, мал өсіретін шаруашылықтар, тасымалдаушылар мен сервистік кәсіпорындар тұрақты тапсырысқа ие болған жағдайда инвестициялық жобаның экономикалық әсері кеңейеді. Бұл ауылдағы кәсіпкерлік белсенділікті арттырып, өндірістік кооперацияны дамытуға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге кешеннің толық қуатқа шығуы үшін ветеринариялық бақылау, малды тасымалдау, жем-шөп қоры, су мен электр энергиясының жеткіліктілігі және қалдықтарды қауіпсіз басқару талаптары тұрақты сақталуы қажет. Өндіріс көлемін арттыру осы талаптармен қатар жүргізілгенде ғана кәсіпорынның ұзақ мерзімді жұмыс істеуіне негіз қаланады.
Қазығұрттағы 4,3 млрд теңгелік инвестициялық жобаның негізгі нәтижесі – заманауи талаптарға сай мал бордақылау қуатын қалыптастыру, 30 тұрақты жұмыс орнын ашу және өңірдегі ет өндірісінің шикізаттық базасын нығайту. Кешеннің толық іске қосылуы ауыл шаруашылығын индустрияландыруға бағытталған жұмыстардың нақты нәтижелерінің бірі болмақ. Ал жобаның келесі кезеңдердегі тиімділігі өндірістік қуаттың қаншалықты толық пайдаланылатынына, малды тұрақты жеткізу мен жем-шөппен қамтамасыз етуге және нарыққа өнім шығарудың жолға қойылуына байланысты.