Тұрғын үй мәселесі – Түркістан қаласының әлеуметтік дамуын айқындайтын негізгі бағыттардың бірі. Қалада жаңа тұрғын үйлердің бой көтеруі, жалдамалы пәтерлер мен жеңілдетілген ипотекалық баспаналардың берілуі мыңдаған отбасының тұрмыс жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді. Алайда баспанаға мұқтаж азаматтардың қатары әлі де қомақты. Сондықтан тұрғын үй құрылысының көлемін арттырумен қатар, пәтерлерді әділ бөлу, құрылыс сапасын қамтамасыз ету және кезекте тұрған азаматтарды баспанамен қамту жұмысын жүйелі жалғастыру маңызды.
Түркістан қаласының әкімі Әзімбек Пазылбекұлы өзінің Facebook парақшасында тұрғын үй құрылысы мен кезекте тұрған азаматтарды баспанамен қамтамасыз ету бағытында атқарылып жатқан жұмыстар туралы мәлімет жариялады. Оның жазуынша, 2018–2025 жылдары тұрғын үй кезегінде тұрған 3 952 азамат баспаналы болған. Ал биыл маусым айында тағы 512 отбасы жалдамалы пәтерге ие болған. Бұл көрсеткіштер соңғы жылдары қалада баспана мәселесін шешуге бағытталған жұмыстар жүргізіліп келе жатқанын аңғартады.
Қала басшысының мәліметіне сәйкес, қазіргі таңда жалпы саны 588 пәтер болатын 14 көпқабатты тұрғын үйдің құрылысы аяқталған. Оның 194-і жалдамалы баспана ретінде берілсе, қалған 394 пәтер жеңілдетілген ипотекалық несие арқылы үлестірілмек. Пәтерлерді Республика күні қарсаңында тұрғындарға табыстау жоспарланып отыр. Демек, бұл үйлерді күтіп отырған отбасылар үшін алдағы кезең баспаналы болуға мүмкіндік беретін маңызды уақыт болмақ.
Әкім құрылыс нысандарын аралап, жұмыстардың жай-күйімен танысқанын да хабарлады. Мұндай нысандарды бақылауда басты назар құрылысты белгіленген мерзімде аяқтауға ғана емес, оның сапасына, қауіпсіздігіне және тұрғындарға қолайлы жағдай жасауға аударылуы керек. Өйткені жаңа пәтердің кілтін тапсыру – жұмыстың бір кезеңі ғана. Үйдің инженерлік желілері, кіреберістері, ауласы, балалар ойнайтын және тұрғындар тынығатын орындары талапқа сай болмаса, жаңа қоныстың қуанышы ұзаққа созылмайды. Сондықтан құрылыс сапасын мердігерлердің есептерімен ғана емес, нысанның нақты жағдайымен бағалау қажет.
Әзімбек Пазылбекұлының жазбасындағы тағы бір маңызды дерек – Түркістан қаласында тұрғын үй кезегінде 23 078 азаматтың тұруы. Бұл сан баспана мәселесінің әлі де ауқымды екенін көрсетеді. Бір жағынан, жүздеген отбасыға арналған жаңа үйлердің салынуы – нақты нәтиже. Екінші жағынан, кезекте тұрған азаматтардың жалпы саны тұрғын үй саясатын ұзақ мерзімді жоспармен жүргізу қажеттігін аңғартады. Бірнеше тұрғын үй кешенін пайдалануға беру мәселені біржола шешпейді. Құрылыс көлемін жыл сайын сақтап, баспанаға мұқтаж азаматтардың санаты мен қажеттілігін ескере отырып, тұрғын үй қорын толықтыру маңызды.
Қаладағы тұрғын үй құрылысы облыс көлемінде жүзеге асырылып жатқан жұмыстармен де сабақтас. Түркістан облысында соңғы жылдары тұрғын үйді пайдалануға беру көлемін ұлғайтуға, көпқабатты және жеке тұрғын үй құрылысын қатар дамытуға басымдық беріліп келеді. Өңірде 2025 жылдың қорытындысы бойынша 1 миллион 235,9 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілген. Ал 2026 жылға арналған жоспар 1 миллион 250 мың шаршы метр болып белгіленген. Оның 70 пайызы жеке тұрғын үй құрылысына, 30 пайызы көпқабатты үйлерге тиесілі.
2026 жылдың алғашқы сегіз айындағы нәтиже де тұрғын үй құрылысының қарқынын көрсетеді. Осы кезеңде облыста 719 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға беріліп, көрсеткіш өткен жылдың сәйкес мерзімімен салыстырғанда 107 пайызды құраған. Бұл нәтиже бойынша Түркістан облысы республика көлемінде төртінші орынға шыққан. Жылдық жоспарға жету үшін құрылыс жұмыстарын маусымдық кестеге сай жүргізіп қана қоймай, инженерлік инфрақұрылымды уақытында дайындау және нысандарды сапалы аяқтау қажет.
Өңірдегі тұрғын үй саясаты тек жаңа шаршы метрлер салумен шектелмейді. Кезекте тұрған азаматтарға арналған жалдамалы және кредиттік пәтерлерді көбейту, дайын тұрғын үйлерді сатып алу, құрылыс жобаларын кезең-кезеңімен іске асыру да осы бағыттың құрамдас бөлігі. Облыстық құрылыс басқармасының мәліметінде 2025 жылы кезекте тұрған азаматтарға 2 317 пәтер пайдалануға берілгені көрсетілген. Оның ішінде 176 пәтер жалдамалы, 2 138 пәтер несиелік тұрғын үй ретінде берілген. Сонымен бірге кезекте тұрғандарды баспанамен қамту үшін 580 жалдамалы және 842 несиелік пәтер мемлекеттік меншікке алынған.
Биыл облыс көлемінде кредиттік тұрғын үй құрылысын жалғастыру да жоспарланған. Облыстық құрылыс басқармасының тапсырысымен Түркістан қаласында жалпы құны 16,5 миллиард теңге болатын сегіз кредиттік тұрғын үй бой көтеріп жатыр. Жобалар 810 пәтерді қамтиды, олардың жалпы ауданы 48,2 мың шаршы метрді құрайды. Бұл үйлердің құрылысы қаланың тұрғын үй қорын ұлғайтып, баспана нарығындағы ұсынысты кеңейтуге бағытталған. Дегенмен, жаңа үйлердің кезекте тұрған азаматтарға қаншалықты қолжетімді болатыны олардың үлестіру тәртібіне, тұрғындардың төлем қабілетіне және тұрғын үй бағдарламаларының талаптарына да байланысты.
Түркістан қаласының өзінде де бірнеше тұрғын үй жобасы қатар жүзеге асырылуда. Мәселен, «Қаратау» тұрғын үй кешенінде бес қабатты 22 үй салынып, барлығы 880 пәтер пайдалануға берілуі көзделген. Кешеннің аумағы 8,4 гектарды құрайды. Жоба аясында құрылыс жұмыстарымен қатар инженерлік желілерді тарту және аумақты абаттандыру жұмыстары жүргізілгені хабарланған. Бұл тұрғын үй қорының өсуімен бірге жаңа шағынаудандардың инфрақұрылымын алдын ала жоспарлаудың да маңызын көрсетеді.
Қаланың жылдам өсуі тұрғын үй құрылысын мектеп, балабақша, медициналық ұйымдар, қоғамдық көлік және жол инфрақұрылымымен үйлестіруді талап етеді. Жаңа тұрғын ауданға адамдар қоныстанғаннан кейін әлеуметтік нысандардың жетіспеуі тұрғындардың күнделікті тіршілігіне қиындық туғызуы мүмкін. Сол себепті баспанамен қамту көрсеткішін тек пайдалануға берілген пәтер санымен өлшеу жеткіліксіз. Үйдің айналасындағы орта, ауыз су мен электрмен қамту, кәріз жүйесі, жол және қоғамдық кеңістіктер де тұрғын үй саясатының нәтижесіне тікелей ықпал етеді.
Баспанаға мұқтаж азаматтар үшін пәтердің қашан берілетінімен қатар, оны алу талаптарының түсінікті әрі әділ болуы да маңызды. Кезектегі азаматтар баспана үлестірудің тәртібін, өз санаты бойынша қандай мүмкіндіктер барын және өтінішінің қаралу барысын нақты білуге тиіс. Ал жергілікті атқарушы органдар үшін кезектің ашықтығын қамтамасыз ету, деректерді уақтылы жаңарту және тұрғындарға түсіндіру жұмыстарын жүргізу сенімді арттырудың маңызды шарты саналады.
Түркістанның баспана мәселесін шешу ұзақ мерзімді әрі тұрақты жұмысты қажет етеді. Қалада аяқталған 14 үйдің 588 пәтерін тұрғындарға беру – осы жолдағы кезекті кезең. Ал 23 мыңнан астам азаматтың кезекте тұруы тұрғын үй құрылысының көлемін сақтап, әртүрлі санаттағы тұрғындарға қолжетімді тетіктерді дамыту қажеттігін көрсетеді. Облыстағы құрылыс қарқыны мен қалалық жобалар осы міндетті орындауға мүмкіндік беретін негіз қалыптастырып отыр. Ендігі нәтиже үйлердің уақытында тапсырылуына, құрылыс сапасына, инфрақұрылымның дайындығына және баспанаға шын мұқтаж отбасылардың тұрғын үймен қамтылуына байланысты болмақ.