Түркістан облысында тұрғындарды сапалы ауыз сумен тұрақты қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар елді мекендердегі инфрақұрылымды жаңғыртумен ғана шектелмей, қолданыстағы су көздерінің мүмкіндігін тиімді пайдалануға, су тапшылығының алдын алуға және жүйелердің сенімділігін арттыруға бағытталып отыр. Әсіресе жаз айларында су тұтыну көлемі көбейетін елді мекендерде мәселені алдын ала бағалап, қажетті шараларды уақытылы қабылдау маңызды. Осы мақсатта Төлеби ауданындағы су нысандарының жағдайы зерделеніп, ауыз сумен жабдықтау жүйесінің мүмкіндіктері қаралды.
Түркістан облысы әкімінің орынбасары Еркебұлан Дауылбаев облыстық мәслихат депутаттарымен және Төлеби ауданының әкімі Еркеғали Әлімқұловпен бірге аудан аумағындағы бірқатар су нысандарын аралады. Сапар барысында қолданыстағы инфрақұрылымның жай-күйі, су жинау жүйелерінің жұмысы, қосымша су көздерін іске қосу мүмкіндігі және тұрғындарды үздіксіз сумен қамтуға қатысты мәселелер талқыланды. Мұндағы басты міндет – бар су қорын тиімді пайдаланып қана қоймай, сұраныс артқан кезеңде де халықты ауызсусыз қалдырмайтын жүйелі шешімдер қабылдау.
Алдымен Ленгір қаласындағы №1, №2 және №3 су жинау резервуарларының жұмысы қаралды. Бұл нысандар қала тұрғындарын ауыз сумен қамтамасыз ететін инфрақұрылымның маңызды бөлігі саналады. Қалада 37 мыңнан астам адам тұрады. Тәулігіне орта есеппен 12,2 мың текше метр су тұтынылады. Ал жаз мезгілінде бұл көрсеткіш 18,9 мың текше метрге дейін өседі. Яғни ыстық күндері суға деген сұраныс едәуір артып, қолданыстағы жүйеге түсетін салмақ күшейеді. Мұндай жағдайда су жинау резервуарларының тұрақты жұмыс істеуі, су көлемін дұрыс реттеу және қолда бар ресурсты ұтымды бөлу ерекше маңызға ие.
Су тұтынудың маусымдық өзгерісі коммуналдық инфрақұрылымды жоспарлау кезінде ескерілетін негізгі факторлардың бірі. Өйткені су жүйесінің қалыпты жұмыс істеуі тек құбырлардың жағдайына ғана емес, су көздерінің жеткіліктілігіне, резервуарлардың мүмкіндігіне және тұтынушыларға судың үздіксіз жеткізілуіне де байланысты. Сондықтан нысандардың нақты жағдайын зерделеу, туындауы ықтимал қиындықтарды алдын ала анықтау және оларды шешу жолдарын белгілеу – ауданның су шаруашылығын басқарудағы маңызды міндет.
Жұмыс сапарының келесі бағыты Киелітас ауылдық округіне қарасты Достық елді мекені болды. Мұнда №1, №2 және №3 су ұңғымаларының жұмысы тексерілді. Елді мекендегі ауыз су тапшылығын азайту үшін жаңа ұңғымалар салу жұмыстары жүргізіліп жатыр. Жобаның жалпы құны 282 миллион теңгені құрайды. Құрылыс жұмыстарын биылғы жылдың қазан айында аяқтау жоспарланған. Жоба толық іске асқаннан кейін Достықтағы сумен жабдықтау мүмкіндігі кеңейіп, тұрғындарды тұрақты ауыз сумен қамтуға қосымша жағдай жасалмақ.
Жаңа ұңғымалардың іске қосылуы суға деген сұранысты өтеуге көмектескенімен, мұндай жобалардың нәтижесі олардың сапалы орындалуына және кейінгі пайдаланылуына да тікелей байланысты. Су көздерінің әлеуетін дұрыс бағалау, жабдықтардың талапқа сай жұмыс істеуі мен жүйені уақытылы күтіп ұстау – инвестицияның нақты нәтижесін қамтамасыз ететін маңызды шарттар. Сондықтан құрылыс мерзімін сақтау ғана емес, нысанды пайдалануға бергеннен кейін оның тиімділігін қамтамасыз ету де назардан тыс қалмауы тиіс.
Топ мүшелері Қарабастау бұлағындағы жұмыстардың барысымен де танысты. Табиғи су көздерін тиімді пайдалану, олардың мүмкіндігін бағалау және сумен жабдықтау жүйесінің сенімділігін сақтау ауданның коммуналдық инфрақұрылымын дамытуда маңызды орын алады. Су ресурстарының әрқайсысын ұтымды пайдалану, қолданыстағы нысандардың жағдайын тұрақты бақылау және қажет болған жағдайда қосымша шешімдер қабылдау елді мекендерді сумен қамтудағы тәуекелдерді азайтуға мүмкіндік береді.
Түркістан облысында ауыз су мәселесін шешу бірнеше бағыт бойынша жүргізіліп келеді. Бір жағынан, жаңа су көздерін игеру мен су құбырларын салу жұмыстары қолға алынса, екінші жағынан, қолданыстағы инфрақұрылымды жаңарту және елді мекендердегі сумен жабдықтау қызметінің сапасын арттыруға көңіл бөлінуде. Өңірдің табиғи-климаттық ерекшелігі, суға сұраныстың маусымға қарай өзгеруі және елді мекендердің орналасуы бұл жұмысты бір ғана тәсілмен шешуге мүмкіндік бермейді. Сондықтан әр аумақтың нақты қажеттілігіне қарай техникалық шешім қабылдау, су көздерінің мүмкіндігін есептеу және инфрақұрылымның қуатын сұраныспен сәйкестендіру қажет.
Ауыз су саласындағы негізгі міндеттердің бірі – тұрғындарға судың тек қолжетімді болуын емес, оның тұрақты берілуін қамтамасыз ету. Құбыр тартылғанымен, су көзі жеткіліксіз немесе жүйенің қуаты сұранысқа сай болмаса, мәселе толық шешілді деуге келмейді. Сол себепті су нысандарын бағалау кезінде судың көлемі, жабдықтардың жағдайы, желінің өткізу мүмкіндігі және тұтыну мөлшері өзара байланысты қарастырылуы керек. Әсіресе халық саны өсіп келе жатқан елді мекендерде болашақтағы қажеттілікті де есепке алған жөн.
Төлеби ауданындағы жұмыс сапары барысында тұрғындарды сапалы әрі үздіксіз ауыз сумен қамтамасыз етудің маңыздылығы атап өтілді. Қолданыстағы су жүйелерінің тұрақты жұмысын қамтамасыз ету, қосымша су көздерін тиімді пайдалану және инфрақұрылымды жетілдіру бағытындағы жұмыстардың сапалы орындалуы басты назарда болуы тиіс. Бұл ретте әр нысанның қазіргі мүмкіндігі мен алдағы қажеттілігі нақты бағаланып, туындаған мәселелерді шешуге бағытталған шаралар уақытылы қабылдануы қажет.
Сапалы ауыз су – халықтың денсаулығы мен тұрмыс сапасына тікелей әсер ететін негізгі қажеттіліктердің бірі. Сондықтан су нысандарын аралау мен олардың жұмысын зерделеу тек ағымдағы жағдайды бағалаумен шектелмей, алдағы кезеңге арналған нақты шешімдер қабылдауға негіз болуы керек. Төлеби ауданында жүргізіліп жатқан жұмыстардың түпкі мақсаты да осы – су ресурстарын ұтымды пайдалану арқылы тұрғындарды тұрақты ауыз сумен қамтамасыз ету және коммуналдық инфрақұрылымның сенімділігін арттыру.