Түркістан облысында әлеуметтік-экономикалық дамудың қарқынын бәсеңдетпеу, өңірдің өндірістік әлеуетін арттыру және халықтың әл-ауқатын жақсартуға бағытталған жобаларды қаржыландыру мәселесі тағы бір мәрте күн тәртібіне шықты. Осы мақсатта сегізінші шақырылымдағы Түркістан облыстық мәслихатының кезектен тыс жиырма төртінші сессиясында 2026–2028 жылдарға арналған облыстық бюджетке өзгерістер енгізу мәселесі қаралды.
Сессия жұмысына облыс әкімі Нұралхан Көшеров, облыстық мәслихат депутаттары, облыс әкімдігі мүшелері, басқарма басшылары мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты.
Жиынды облыстық мәслихаттың төрағасы Нұралы Әбішов жүргізді. Күн тәртібіне бір ғана мәселе шығарылғанымен, оның өңірдің алдағы даму бағыты үшін маңызы зор болды. Облыстық экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының басшысы Жаппар Күмісбек облыстық бюджетке енгізілетін өзгерістердің негізгі бағыттарын таныстырып, қаржының қай салаларға бағытталатыны жөнінде жан-жақты баяндама жасады. Ал облыстық мәслихаттың бюджет, экономика және ауыл шаруашылығы мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясының төрағасы Мағауия Тұрысбеков комиссияның қорытындысын жариялап, ұсынылған өзгерістердің экономикалық негіздемесіне тоқталды. Депутаттар мәселені талқылап, тиісті шешімді бірауыздан қолдады.
Бюджетке енгізілген өзгерістер – жай ғана цифрлар түзетіліп, баптардың ауыстырылуы емес. Бұл – өңірдегі құрылыс жұмыстарының үздіксіз жүруіне, инженерлік инфрақұрылымның кеңеюіне, жаңа өндіріс орындарының іске қосылуына, әлеуметтік нысандардың уақытында пайдалануға берілуіне және халықтың өмір сапасын жақсартуға бағытталған нақты қаржылық шешімдер.
Соңғы жылдары Түркістан облысы елдегі ең қарқынды дамып келе жатқан өңірлердің біріне айналып отыр. Бұған инвестиция тарту, өндіріс орындарын көбейту, экспортқа бағытталған кәсіпорындарды қолдау және ауыл шаруашылығын әртараптандыру бағытында қолға алынған жүйелі жұмыстар негіз болды. Облыс басшылығы өндірістік әлеуетті күшейтуді, импортқа тәуелділікті азайтуды және өңірдің өз қажеттілігін өзі қамтамасыз ете алатын экономика қалыптастыруды басты міндеттердің бірі ретінде белгілеп келеді.
Бүгінде Түркістан облысында мемлекеттік индустриялық саясаттың жаңа кезеңі қалыптасып келеді. Бұрын негізінен ауыл шаруашылығы өңірі ретінде танылған аймақта қазір өңдеу өнеркәсібіне басымдық беріліп, жаңа өндіріс орындары кезең-кезеңімен іске қосылуда. Өнеркәсіптік аймақтар мен өндірістік парктердің жұмысы жанданып, инвесторларға қажетті инженерлік инфрақұрылым әзірленуде. Бұл өз кезегінде жаңа жұмыс орындарын ашып қана қоймай, облыс бюджетінің кірісін арттыруға мүмкіндік беріп отыр.
Соңғы сегіз жылдың ішінде Түркістан облысының экономикасына триллиондаған теңге инвестиция тартылды. Соның нәтижесінде жүздеген өндірістік жоба жүзеге асып, мыңдаған адам тұрақты жұмыспен қамтылды. Әсіресе құрылыс индустриясы, тамақ өнеркәсібі, жеңіл өнеркәсіп, машина жасау, құрылыс материалдарын өндіру, жылыжай шаруашылығы мен ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу салаларында оң өзгерістер байқалады.
Өңірде іске асырылып жатқан индустриялық жобалардың қатарында жүгеріні терең өңдеп крахмал өнімдерін шығаратын кәсіпорындар, ет өңдеу кешендері, пластик қалдықтарын қайта өңдеу зауыттары, жылыжай кешендері мен экспортқа бағытталған өндірістер бар. Бұл жобалардың басым бөлігі импортты алмастыруға және ішкі нарықты отандық өніммен қамтуға бағытталған. Сонымен қатар өндірілген өнімнің бір бөлігі алыс және жақын шетелдерге экспортталуда.
Ауыл шаруашылығы саласы да өңір экономикасының негізгі драйверлерінің бірі болып отыр. Су үнемдеу технологияларын енгізу, тамшылатып суару алқаптарын көбейту, жаңа бақтар мен жылыжайлар салу, мал шаруашылығын дамыту бағытындағы мемлекеттік қолдау нәтижесінде өндіріс көлемі тұрақты өсіп келеді. Бүгінде облыс республикадағы көкөніс, бақша өнімдері мен ерте пісетін ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіретін жетекші аймақтардың бірі саналады. Ендігі мақсат – шикізатты сыртқа шығармай, оны өңдеп, қосылған құны жоғары өнім өндіру.
Өңір экономикасының серпінді дамуы бюджет кірісіне де оң әсерін тигізіп отыр. Биылғы алты айдың қорытындысы бойынша облыс бюджетіне 500 миллиард теңгеден астам салық түсіп, жоспар артығымен орындалды. Бұл кәсіпкерлік белсенділіктің артқанын, жаңа кәсіпорындардың іске қосылып жатқанын және өндіріс көлемінің ұлғайып келе жатқанын көрсетеді. Ал қысқа мерзімді экономикалық өсім көрсеткішінің 126,3 пайызға жетіп, Түркістан облысының республика бойынша бірінші орынға көтерілуі өңірде жүргізіліп жатқан экономикалық саясаттың нәтижесін аңғартады.
Экономикалық өсімнің басты қозғаушы күшінің бірі – инвестиция. Осы бағытта өңірде инвесторларға қолайлы жағдай жасау, жер телімдерін инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз ету, әкімшілік кедергілерді азайту, мемлекеттік қолдау шараларын күшейту жұмыстары жалғасуда. Нәтижесінде шетелдік және отандық инвесторлардың қызығушылығы артып, жаңа өндірістік жобалар көбейіп келеді.
Сессияны қорытындылаған облыс әкімі Нұралхан Көшеров қабылданған шешімдердің өңірдің алдағы дамуына тікелей ықпал ететінін атап өтті.
– Бүгінгі кезектен тыс сессияның күн тәртібіндегі мәселені жан-жақты қарап, қолдау білдіргендеріңіз үшін баршаңызға шынайы ризашылығымды білдіремін. Қабылданған шешімдер – облыстың әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз етуге, тұрғындардың өмір сүру сапасын жақсартуға, инфрақұрылымдық жобаларды уақтылы жүзеге асыруға бағытталған маңызды қадам. Бөлінген бюджет қаражатының тиімді әрі мақсатты жұмсалуы қатаң бақылауда болады. Барлық жауапты басқармалар мен аудан, қала әкімдеріне қабылданған шешімдердің сапалы әрі уақтылы орындалуын қамтамасыз етуді тапсырамын. Біз осы қарқынды сақтап, бірлескен жұмысты жандандыра түсуіміз қажет, – деді облыс әкімі.
Сонымен бірге Нұралхан Көшеров өңірде импортты алмастыру, өндіріс көлемін ұлғайту және облыстың өзін-өзі қамтамасыз ету деңгейін арттыру бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да жалғасатынын айтты. Оның айтуынша, бюджетке енгізілген өзгерістердің негізгі мақсаты – қаржының тиімді жұмсалуын қамтамасыз етіп қана қоймай, әрбір теңгенің нақты нәтиже беруіне қол жеткізу. Сондықтан алдағы кезеңде жауапты мемлекеттік органдарға қаржының мақсатты игерілуі мен жобалардың мерзімінде аяқталуына қатысты бақылауды күшейту міндеті жүктелмек.
Облыстың бүгінгі даму көрсеткіштері мемлекеттік қаржының тиімді жоспарлануы мен инвестициялық саясаттың өзара сабақтас жүргізілгенде ғана нақты нәтиже беретінін көрсетіп отыр. Экономикалық өсімнің жоғары қарқыны, өндірістің ұлғаюы, экспорт көлемінің артуы және жаңа жұмыс орындарының ашылуы – осының айқын дәлелі. Сондықтан мәслихат сессиясында қабылданған шешімдердің өңірдің алдағы әлеуметтік-экономикалық дамуына тың серпін беретіні сөзсіз.