Бүгінде Қазақстандағы мемлекеттік қызметкерлердің жартысынан астамын әйелдер құрайды. Алайда саяси және басшылық лауазымдарда олардың үлесі айтарлықтай төмен.
Kazinform-ның мәліметінше 2026 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстандағы барлық мемлекеттік қызметшілердің 56%-ын әйелдер құрайды.
Алайда басшылық қызметтегі әйелдердің үлесі едәуір төмен — 38,9%.
Соңғы жылдары бұл көрсеткіштер айтарлықтай өзгермеген: мемлекеттік қызметтегі әйелдердің үлесі 55–56% деңгейінде сақталса, басшылық лауазымдарда шамамен 39% шамасында қалып отыр.
Қазіргі уақытта Қазақстанда әйел әкімдер жоқ.
Министрлік сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросы ұсынған 2024 жылғы мәліметтерді келтірді. Оған сәйкес, саяси мемлекеттік қызметшілер арасында әйелдер саны ерлерге қарағанда әлдеқайда аз — 59 әйел және 692 ер адам.
Саяси мемлекеттік қызметшілер қатарына:
• Президент тағайындайтын лауазымдар және олардың орынбасарлары;
• Парламент палаталары мен олардың төрағалары тағайындайтын немесе сайлайтын тұлғалар;
• Конституцияға сәйкес Президент пен Үкіметтің өкілдері;
• орталық атқарушы органдар мен ведомстволардың басшылары және олардың орынбасарлары жатады.
Ал әкімшілік мемлекеттік қызметшілер арасында жағдай өзгеше: мұнда әйелдер саны ерлерден көп. Әйелдер — 47 099 адам, ал ерлер — 36 632 адам.
Әкімшілік мемлекеттік қызметшілер — саяси мемлекеттік қызметшілер құрамына кірмейтін және мемлекеттік органдарда өз қызметтік міндеттерін тұрақты кәсіби негізде атқаратын қызметкерлер.
Қазіргі таңда Үкімет құрамында үш әйел-министр бар, ал ер министрлер саны — 21.
Парламентте де гендерлік теңсіздік байқалады. 2026 жылғы наурыздағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі құрамында 17 әйел депутат және 80 ер депутат бар. Ал Мәжіліс аппаратында әйелдер басым — 57%, ерлер — 43%.
Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты құрамында әйел депутаттардың үлесі сәл жоғары — 49 сенатордың 10-ы немесе 20,4%-ы әйелдер. Сенат аппаратында әйелдердің үлесі — 42,9%, ерлер — 57,1%.
Еске сала кетейік, Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2023 жылғы Жарлығымен өңірлер әкімдерінің гендерлік мәселелер жөніндегі кеңесшілері институты құрылған. Бұл кеңесшілер азаматтық сектор өкілдері болып табылады және олардың негізгі міндеті — өңірлерде гендерлік теңдік саласындағы мемлекеттік саясаттың іске асырылуын бақылау және қолдау.